Zaparzcie sobie ulubioną herbatę lub kawę i usiądźcie ze mną na chwilę. Dzisiaj, patrząc na świat z naszej stałej perspektywy filiżanki, chcę zaprosić Was do refleksji nad zjawiskiem, które bardzo mocno mnie poruszyło, gdy przeglądałam najnowsze doniesienia z pogranicza nauki i technologii.
W naszym pędzącym, pełnym przebodźcowania świecie coraz częściej szukamy ukojenia w technologii. Aplikacje do medytacji, śledzenia nastroju czy wsparcia w kryzysach psychicznych wyrastają w wirtualnych sklepach jak grzyby po deszczu. Intuicja podpowiada nam prosty mechanizm: im lepsze, bardziej sprawdzone naukowo rozwiązanie, tym większą ma szansę, by przetrwać i nieść pomoc. Rzeczywistość okazuje się jednak o wiele bardziej skomplikowana – i, niestety, bezwzględna.
Trafiłam niedawno na niezwykle ważny artykuł naukowy z prestiżowego czasopisma „Nature”, udostępniony we wczesnej wersji, jeszcze przed końcową redakcją. Jego autorzy stawiają diagnozę, która powinna zmusić nas do głębokiego zastanowienia: w cyfrowym zdrowiu psychicznym problemem nie jest wyłącznie brak dowodów. Problemem jest także znikanie rozwiązań, które te dowody już mają.
Anatomia cyfrowego znikania
Badacze przeprowadzili monumentalną pracę – wzięli pod lupę aż 110 różnych badań naukowych, które obejmowały 81 samodzielnych aplikacji wspierających zdrowie psychiczne. Sprawdzili, ile z tych przebadanych, skutecznych narzędzi jest obecnie publicznie dostępnych.
Wynik? Zaledwie 42 aplikacje. To zaledwie 52% zbadanych programów. Prawie połowa (dokładnie 48%) po prostu rozpłynęła się w cyfrowej próżni, stając się niedostępna dla pacjentów i terapeutów.
Najbardziej poruszający i niepokojący jest jednak inny wniosek z tego raportu. Otóż jakość dowodów naukowych potwierdzających, że dana aplikacja działa i realnie pomaga człowiekowi, nie miała istotnego związku z tym, czy utrzymała się na rynku. Innymi słowy — to, że dany algorytm lub program terapeutyczny przynosił ulgę w cierpieniu i był rzetelnie zaprojektowany przez specjalistów, w żaden sposób nie gwarantowało mu przetrwania w cyfrowym świecie.
Luka między nauką a rynkiem
Autorzy badania bezlitośnie wskazują na ogromną strukturalną lukę, jaka zaryglowała przejście między światem akademickich odkryć a ich trwałym wdrożeniem. Stworzenie działającej aplikacji wspierającej zdrowie psychiczne i udowodnienie jej skuteczności w procesie badawczym to zaledwie początek drogi. Potem zaczyna się brutalna rzeczywistość komercyjna: koszty utrzymania serwerów, aktualizacje systemów operacyjnych, marketing i walka o uwagę użytkownika.
Jako humanistka widzę w tym głęboki zgrzyt współczesności. Technologia, która z założenia miała służyć człowiekowi, demokratyzować dostęp do pomocy psychologicznej i być odpowiedzią na kryzysy współczesnego świata, ostatecznie i tak zostaje podporządkowana bezdusznym prawom wolnego rynku. Wygrywa nie ta aplikacja, która najgłębiej dotyka ludzkiego problemu i niesie realną ulgę, ale ta, która dysponuje większym budżetem reklamowym, bardziej chwytliwym designem czy agresywnym systemem subskrypcyjnym.
W ten sposób pacjenci tracą narzędzia, którym zaufali i które realnie wspierały ich dobrostan, a świat nauki marnuje potencjał genialnych rozwiązań, które znikają z sieci z powodów czysto technicznych lub finansowych.
Powrót do tego, co niezbywalne
Ta lektura skłoniła mnie do bardzo osobistej refleksji, którą chcę się z Wami podzielić. Żyjemy w świecie płynnym, w dobie cyfrowej rewolucji, w której to, co wczoraj przynosiło nam spokój, dziś może zostać bezpowrotnie usunięte z wirtualnego sklepu przez jedno kliknięcie administratora.
W tym kontekście nasze własne, w pełni „analogowe” i niezależne od technologii sposoby radzenia sobie z codziennością zyskują zupełnie nową wartość. Oczyszczający spacer, powrót do ulubionych lektur, chwila wyciszenia, praktyka uważności czy zanurzenie się w kojących dźwiękach muzyki – to są przestrzenie, których żaden algorytm nam nie odbierze i żadne rynkowe tąpnięcie nie wykasuje z naszego życia.
Może więc, szukając cyfrowego wsparcia, warto pamiętać, że najtrwalsze schronienie nosimy w sobie?
A jakie jest Wasze zdanie na ten temat? Czy korzystacie z aplikacji wspierających Wasz dobrostan psychiczny? Czy zdarzyło Wam się kiedyś, że Wasze ulubione wirtualne narzędzie nagle przestało działać lub zniknęło z sieci? Porozmawiajmy 🍵
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Dzielcie się swoimi przemyśleniami, uwagami, propozycjami. Proszę jednak, abyście poruszali się w granicach dobrego smaku i kultury osobistej, za co z góry dziękuję :)