Czy zauważyliście, że noc ma zupełnie inny ciężar właściwy niż dzień? Kiedy miasto milknie, czas zaczyna płynąć nieliniowo, a przedmioty wokół nas – nawet ta prosta filiżanka ziół czy mocnej herbaty – nabierają innych, głębszych konturów. W świetle lampki nocnej wszystko staje się nieco bardziej intymne, ale też bardziej niepokojące.
W taką właśnie przestrzeń, zawieszoną między północą a piątą rano, wrzuca nas Haruki Murakami w powieści „Po zmierzchu”. Dzisiaj, w ramach naszego cyklu „Pod powierzchnią słów”, nie będziemy oceniać fabuły. Chcę Was zaprosić do wspólnego wsłuchania się w ciszę tokijskich ulic, która momentami staje się głośniejsza niż za dnia.
Ludzie z pogranicza czasu
W nocnym Tokio krzyżują się ścieżki tych, którzy z jakiegoś powodu nie mogą lub nie chcą spać. Jest Mari z grubaśną książką w całodobowym barze, młody puzonista jazzowy, pracownicy hoteli miłości i dziewczyna, która zgubiła swój język w obcym mieście. Murakami nie tłumaczy nam ich przeszłości. Nie mówi wprost, dlaczego znaleźli się w tym konkretnym punkcie wszechświata.
Zamiast tego pozwala nam podpatrywać ich spotkania przez szybę, niczym w kinie z wyłączonym dźwiękiem. Kiedy schodzimy pod powierzchnię słów, zaczynamy dostrzegać, że te nocne, czasem banalne rozmowy o muzyce czy jedzeniu nie są zwykłą pogawędką. To raczej ostrożne wysyłanie sygnałów SOS. W świecie, który pędzi i wymaga od nas ciągłej obecności, noc staje się jedynym momentem, kiedy można bezpiecznie zrzucić maskę – pod warunkiem, że znajdzie się ktoś, kto potrafi słuchać bez oceniania.
Pokój, w którym gaśnie światło
Najbardziej magnetycznym, a zarazem niepokojącym punktem tej opowieści jest pokój Eri – siostry Mari. Dziewczyna śpi głębokim, nienaturalnym snem, podczas gdy w jej pokoju wyłączony telewizor zaczyna żyć własnym życiem, a granica między rzeczywistością a tym, co po drugiej stronie ekranu, niebezpiecznie się zaciera.
Murakami nie podaje nam klucza interpretacyjnego na tacy. Zostawia nas z przeczuciem, że ten głęboki sen to coś więcej niż zmęczenie. Może to jedyny sposób na ucieczkę, kiedy rzeczywistość staje się zbyt głośna i bezwzględna? Każdy z nas nosi w sobie taki pokój, do którego czasem boi się zajrzeć po omacku – przestrzeń naszych niewypowiedzianych lęków i pytań, na które za dnia nie mamy czasu odpowiedzieć.
Co zostaje na dnie filiżanki?
Czytając „Po zmierzchu” niespiesznie, z pełną uważnością, zaczynamy dostrzegać piękno w tym, co niedopowiedziane. Murakami uczy nas doceniania pauz. Pokazuje, że najważniejsze rzeczy w życiu często dzieją się w momentach pozornego przestoju – w powolnym rytmie kawiarnianego ekspresu, w taktach jazzowego utworu, w milczeniu dwojga ludzi, którzy po prostu siedzą obok siebie.
Noc u Murakamiego ostatecznie ustępuje miejsca porankowi, ale nie przynosi łatwego happy endu. Zostawia nas raczej z cichą nadzieją i pytaniem, które warto zadać sobie samemu, zanim nadejdzie świt.
A jak Wy znosicie nocną ciszę? Czy wolicie wtedy uciekać w sen, czy tak jak Mari szukacie odpowiedzi na dnie filiżanki i na stronach ulubionych książek?
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Dzielcie się swoimi przemyśleniami, uwagami, propozycjami. Proszę jednak, abyście poruszali się w granicach dobrego smaku i kultury osobistej, za co z góry dziękuję :)